Bellek

Tanım

Bellek, bir agent’ın oturumlar arası taşıdığı, seni tanıyan kalıcı kayıttır. Bir LLM’in bağlam penceresinden farklıdır: bağlam pencere konuşma bitince temizlenir, bellek kalır.

Belleği teknik olarak üç katmandan oluşur:

1. Vektör veritabanı — anlam yakınlığına göre arama yapan depo. “Geçen ay konuştuğumuz dosya nerede?” sorusunu cevaplayan katman.
2. Yapılandırılmış notlar — kişi, tarih, tutar, karar gibi şeylerin tablo halindeki kaydı. “Müşteri X’in ödeme tarihi neydi?” gibi sorular için.
3. Zaman çizelgesi — kararların kronolojik günlüğü. “Üç hafta önce neye ‘hayır’ demişim?” için.

Bu üçü birlikte, agent’ın bir konuşma sonunda unutmasını engeller.

Neden bellek bağı kuran şey?

Bağ ilişkidir. İlişki tarihtir. Tarih kayıttır. Kayıt → bellek.

Yaşayan bağ, agent’ın senin kararlarına zamanla alışmasıdır. Bu alışma tercih profilinde — tercihlerin, rutinlerin ve karar kuralların — tutulur; ama o profilin dayandığı veri belleğindeki örneklerdir. Bellek silinirse profil de bağ da kaybolur.

Bu yüzden Ilura’da bellek:

• Senindir. Cihazında durur.
• Görülebilir. Agent’ın senin hakkında ne hatırladığına erişirsin.
• Korunur. Telefonunun yedeğiyle birlikte saklanır.
• Düzeltilebilir. Yanlış bir kayıt varsa silmek için izin gerekir, ama mümkündür.

Bellek nereye yazılır?

Cihazına — bugünkü Ilura’da agent’ın kalıcı hafızası iPhone’unda yaşar; buluta çıkışı yoktur. Doğrulamalı yaklaşımın temel taşı: veri de öğrenme de cihazda.

(İlk nesil masaüstü Ilura’da bellek ~/Library/Application Support/ilura/memory.db gibi yerel SQLite dosyalarında tutulurdu; ilke aynıydı — bellek hep kullanıcının yanında durdu.)

Daha derinlemesine: Yerel model ve eğitmen model ayrı sayfalar.

Bellek vs. RAG vs. fine-tune

Üçü de “agent’a bilgi öğretmek” gibi görünür ama aralarında eşik var:

• RAG / notlara bakma — agent cevap verirken belgelere bakar. Bilgiyi hatırlamaz, bulur. Belge silinirse erişim biter.
• Fine-tune — model ağırlıklarını değiştirir. Bilgi ağırlıklara gömülür. Geri alınması zordur.
• Bellek — agent’ın yan dosyasında durur. Sözlüğüne ekler ama modelin ağırlıklarına dokunmaz. Hem hızlı hem geri alınabilir.

Ilura belleğini ana yöntem olarak kullanır; üslubu ise senin düzeltmelerinden çıkan tercih profili taşır — model ağırlıklarına dokunmadan, cihazda.

Yaygın yanılgılar

“Bağlam penceresi büyürse belleğe gerek kalmaz.” — Yanlış. 1 milyon token’lık pencere bile oturumla biter. Bellek kalıcılık, pencere anlık genişliktir.

“Bellek = sürekli LLM’i çağrıştırma.” — Bellek aslında az çağrıdır. Agent her seferinde tüm konuşmayı tekrar göndermez; sadece o anı gerektiren parçayı seçer.

“Belleği büyük tutmalıyım.” — Aksine. Çok kayıt = gürültülü bellek. İyi bellek özetlenmiş ve sınıflanmıştır. Ilura bunu otomatik yapar.

“Bellek = veritabanı tasarımı işi.” — Senin değil. Ilura sana sadece “bunu hatırla / unut / düzelt” arayüzü sunar. Vektörlerle uğraşmazsın.