Agent yetiştirme

Tanım

Agent yetiştirme, bir agent’ı sıfırdan kurup, deneyimle öğretip, hayatına karıştırma sürecidir. Tek seferlik bir kurulum değil; bir alışkanlığın beraberce yaşlanmasıdır.

Ilura’da bu üç evreden oluşur:

1. Yetiştir — Agent’ı tanımlarsın. Adı, görevi, sınırları, başlangıç çağrımı.
2. Öğret — Agent çalışır, sen onaylar veya reddedersin; Playbook’larla yol gösterirsin. Her karar bir veri noktasıdır.
3. Yaşat — Olgunlaşan agent Siri ve Kısayollar üzerinden gününe karışır. Bağ kopmaz; her gün öğrenmeye devam eder.

Bu üç evre sıralı değil, iç içe geçmiş bir döngüdür. Hayata karışan agent öğrenmeye devam eder. Öğrettiğin agent her gün biraz daha senin olur.

Neden “yetiştirme”?

Türkçe burada güzel bir kelime taşıyor: yetiştirme. Hem tarımda hem eğitimde hem yetenek gelişiminde kullanılır. Üçüne de yakışıyor:

• Bir agent bir tohum gibidir — tanımladığın ilk niyet. Sulamadıkça kalkmaz.
• Bir agent bir öğrenci gibidir — onayların ve düzeltmelerin onun derslerini şekillendirir.
• Bir agent bir yetenek gibidir — zamanla derinleşir, ama sürekli pratik ister.

İngilizce karşılığı agent forge daha mekanik bir çağrışım yapıyor (forge: dövme, tezgah — ilk neslin metaforu). Türkçe yetiştirme canlı, ilişkisel; bu Ilura’nın tarafıdır.

Üç evre — adım adım

1) Yetiştir

Ilura’yı açtığında üç soruyla başlar:

• Adı ne olsun? (örnek: Naci, Atlas, Sera)
• Hangi görevi yapacak? (örnek: hukuk asistanı, e-posta editörü, finans okuyucu)
• Sınırları neler? (örnek: müşteri verisini dışarı çıkartma, hukuki tavsiye verme)

Model derdi yok — Apple Intelligence cihazında hazır. (İlk nesil Ilura’da bu adımda 4-13 GB’lık yerel model indirilirdi; o dönem kapandı.) Birkaç dakika sonra ilk konuşma başlar.

2) Öğret

Agent kullanılır. Her bir önemli karar (mail gönder, ödeme onayla, dosya sil) önce sana sorulur:

• Onayla — agent doğru yolda. Bu örnek geleceğin başvuru noktası olur.
• Reddet ve nedenini söyle — agent yanlış. Bu daha değerli; yanlış örnek doğrudan daha öğreticidir.
• Ertele — şimdi vakit yok; karar bekleme listesine düşer.

Tekrarlayan işler için Playbook yazarsın — adım adım yol haritası. Onay, red ve düzeltmelerin tercih profilini (tercihlerin, rutinlerin ve karar kuralların) besler; agent senin düzeltmelerinle senin gibi karar vermeye yaklaşır. Hepsi cihazında, deterministik olur.

3) Yaşat

Agent olgunlaştığında hayatına karışır:

• Siri ile çağırırsın — “Naci’ye sor: bugün hangi dosyalar bekliyor?”
• Kısayollar’a bağlarsın — sabah özeti, akşam raporu otomasyona girer.

Agent kopmaz. Sen çağırınca çalışır, çıktıyı sen onaylarsın; emin olmadığını sana sorar. Ilura arka planda kendi başına başka uygulamaları yönetmez, otonom kontrol iddia etmez — Siri ve Kısayollar desteklendiği yerde devreye girer. Bu, Ilura’nın imzalı kavramı: yaşayan bağ.

Cihaz-üstü zekâ — neden önemli?

Ilura’nın ana mimari kararı: zekâ da veri de senin cihazında.

• Verin saklı kalır. Müşteri dosyaları, kişisel bağlamlar iPhone’undan çıkmaz.
• Öğrenme cihazda olur. Onay/red kararların ve Playbook’ların agent’ın kalıcı hafızasına işlenir; buluta giden eğitim verisi yok.

(İlk nesil Ilura hibritti: yerel model + bulut eğitmen model ikilisi çalışırdı. Cihaz-üstü dönem bu ikiliği tek yapısal güvenceye sadeleştirdi.) Sonuç hem gizlilik hem pratiklik: KVKK uyumu mimaride.

Yetiştirme dışında ne var?

• Hazır agent kullanmak — bir başkasının agent’ını çağırmak. Hızlı ama o agent senin değil.
• API kiralamak — bir LLM’i çıplak çağırmak. Ucuz ama bellek ve süreklilik yok.
• Kendi kodunu yazmak — geliştirici yolu. Esnek ama her satır boş zamanından çıkar.

Yetiştirme bunların ortasıdır: ilk gün hazır gibi başlar, ay sonunda kendi olur. Hazır almakla kendi yazmak arasında uzun vadeli mülkiyet verir.

Yaygın yanılgılar

“Bir kez kurarsam biter.” — Aksine başlangıçtır. Yetiştirme bir alışkanlığa, bir günlüğe benzer.

“Daha çok onay = daha iyi agent.” — Sadece onay, agent’ı çocukluktan çıkarmaz. Reddetmek ve nedenini açıklamak belki daha çok öğretir.

“Aynı agent’ı ekiple paylaşırım.” — Agent kişiseldir. Görev tarifini meslektaşınla konuşabilirsin; ama her kullanıcının kendi kararlarından geçen yetişme farklı bir profil yaratır. Aynı tarifle başlayan iki agent bile farklı yaşayan bağlara sahip olur.