sözlük girişi Ç · cagrim 4 dk okuma

Çağrım

Diğer adlandırmalar: prompt , çağrı

Tanım

Çağrım, bir agent’a verdiğin niyettir. İngilizcesi prompt — Türkçeye gelmesi için iki seçenek vardı: istem (kuru) ve çağrım (sıcak). İkincisini seçtik.

Çağrım bir komut değildir, bir davettir. Ortağına seslenirsin: “Şuna birlikte bakalım.” Agent bu davete cevap olarak çalışmaya başlar.

Neden “çağrım”?

Türkçe çağırmak fiili üç anlam taşır:

  1. Seslenmek — bir kişiye yönelmek.
  2. Yardım istemek — bir ihtiyacı dile getirmek.
  3. Ortak iş için yan yana gelmek — “düğüne çağırdı”.

Üçü birden bir agent çağrımının ne olduğunu anlatıyor. Bir komut değil, bir davet. Komut emir tonludur ve hesap verebilirliği komut verene yıkar. Davet karşılıklılık ister: agent eyler, sen kontrol edersin.

Sistem çağrımı vs. mesaj çağrımı

İki katman vardır:

Sistem çağrımı

Agent’ın kim olduğunu tanımlayan sürekli çağrım. Tezgah’ta agent’ı kurarken bir kez yazılır, her sohbette üstte durur.

Sen Naci'sin — bir hukuk bürosunun icra avukatlığı asistanı.
Görevin: dosya ön-incelemesi, müvekkil özetleri, tebligat takibi.
Sınırların: hukuki tavsiye verme; müşteri verisini dışarı çıkartma.
Üslubun: kısa, sade, gereksiz formel değil.

Bu çağrım agent’ın kişiliğidir. Değiştirmek istersen Tezgah’ta düzenlersin; geçmiş konuşmalar bozulmaz, yeni konuşmalar yeni kişiliği alır.

Mesaj çağrımı

Bir konuşmada gönderdiğin tek istek. “Bu PDF’i ön-incele, eksik bilgileri sayar mısın?” gibi.

İyi mesaj çağrımının dört unsuru var:

  • Amaç — ne istiyorsun? (“ön-inceleme”)
  • Girdi — neyi inceleyecek? (“bu PDF”)
  • Çıktı biçimi — nasıl gelsin? (“eksik bilgileri say”)
  • Sınır — neye dokunma? (örtük; sistem çağrımından gelir)

İyi çağrım = yarı bitmiş agent

Bir agent yetiştirmek aylar alır; ama iyi yazılmış bir sistem çağrımı ilk haftada agent’ı işe yarar hale getirir.

Bu yüzden Ilura’da Tezgah:

  • Sistem çağrımı için şablonlar sunar (10+ rol).
  • Yazdığın çağrımı anlam ölçer ve eksik unsurları işaretler.
  • Çağrım üzerine onay/red kararların geldikçe otomatik öneri yazar.

Çağrım canlı bir belgedir. Agent yetiştikçe çağrım da incelir.

Çağrım vs. fine-tune

Çoğu kullanıcı modeli “öğretmek” için fine-tune’un gerekli olduğunu sanır. Aslında iyi çağrım %80 işi halleder. Fine-tune sadece üslup ve son %20 düzeltme içindir.

EksenÇağrımFine-tune
Yapma süresiDakikalarSaatler-günler
Geri almaAnlıkZor
Bilgi taşımaMetin tabanlıAğırlık tabanlı
MaliyetSıfırHesaplama gerekir

Ilura’nın yaklaşımı: önce çağrımla başla, yaşayan bağ kurulduktan sonra fine-tune ekleme kararı ver.

Yaygın yanılgılar

“Uzun çağrım iyi çağrım.” — Hayır. Uzun çağrım çoğu zaman belirsiz çağrımdır. İyi çağrım tek paragraftır, bir tek anlam taşır.

“Cümle başına ‘lütfen’ koyarsam daha iyi çalışır.” — Çoğu zaman fark etmez ve metni uzatır. Ilura zaten “yanındayım” tonunu sistem çağrımıyla yerleştirmeye çalışır; senin yapman gereken sade ve net olmaktır.

“Aynı çağrım her modelde aynı sonucu verir.” — Hayır. Llama, Claude, Gemini, GPT — hepsi farklı çağrım stillerine reaksiyon verir. İyi yetişmiş bir agent (Tezgah üzerinden) bu farkı senin için yatıştırır; ham model çağırırken sen ayarlarsın.

“Çağrım = LLM’i kandırmak.” — Hayır. İyi çağrım dürüst niyet ifadesidir. “Jailbreak” çağrımları kısa süreli çalışır ve etik değildir; üretim agent’ının yeri değildir.

Sıkça sorulanlar

‘Prompt’ yerine niye ‘çağrım’?
Çünkü davet kelimesini barındırıyor. Çağırmak Türkçede hem seslenmek hem yardım istemek hem ortak iş için yan yana gelmek. Prompt'un kuru komut tonu Türkçeye uygun değil.
İyi bir çağrımın özelliği ne?
Spesifik amaç, açık sınır, somut örnek, bekleme tonu. Belirsiz çağrım belirsiz cevap doğurur. ‘Bana yardım et’ kötü, ‘fatura PDF'inden tarih, tutar, müşteri adı çıkar; eksiği say’ iyi.
Çağrım yetiştirme ile aynı şey mi?
Hayır. Çağrım, agent'a tek seferlik bir niyet verir; yetiştirme uzun bir ilişkidir. İyi yetişmiş bir agent kötü çağrımı bile düzgün anlar — bağ olduğu için.
Sistem çağrımı nedir?
Tezgah'ta agent'ı kurarken yazdığın, agent'ın kim olduğunu tanımlayan sürekli çağrım. Her sohbette en üste yerleşir. ‘Naci, hukuk asistanı; KVKK çerçevesinde çalışır’ gibi.