Question 1

‘Açık kaynak’ ile ‘açık ağırlık’ aynı mı?

Accepted Answer

Yakın ama tam aynı değil. Açık ağırlık model dosyasının indirilebilir olması; açık kaynak ek olarak eğitim kodu + veri kümesi + lisans da açık. Llama açık ağırlık, lisans kısıtlı; Mistral 7B daha açık.

Question 2

Açık model ücretsiz mi?

Accepted Answer

İndirme ücretsiz. Çalıştırma için donanım + elektrik. Bulut API ile çalıştırırsan provider faturalandırır (Hugging Face Inference, Together AI vb).

Question 3

Açık model bulut model kadar iyi mi?

Accepted Answer

2024-2026'da fark daralıyor. Llama 3.3 70B Claude Sonnet'e yakın; Qwen 2.5 14B GPT-4o'nun bazı görevlerini yerelde yapıyor.

Question 4

Mühür ne zaman basılır?

Accepted Answer

Agent ilk hazır olduğunda — ilk yararlı çıktıyı verdiğinde. Tezgah bunu kullanıcıya sorar; sen 'mühür bas' dersin, agent'ın sürümü imzalanır.

Question 5

Mühür ne işe yarar?

Accepted Answer

İmzalı bir kimlik anı. Audit log'da agent'ın hangi versiyonda hangi kararı verdiğini belirleyici. KVKK denetim raporlarında somut referans.

Question 6

Mühür sonradan değişir mi?

Accepted Answer

Mühür sabit; agent büyüdükçe yeni mühürler basılır (v0.1, v0.2, v1.0...). Eski mühürler arşivde kalır, üzerine yazılmaz.

Question 7

Agent oluşturucu ile yetiştirme aynı mı?

Accepted Answer

Hayır — eşik fark. Oluşturucu bir kişilik şekillendirir (sistem çağrımı). Yetiştirme bir ilişki kurar (bellek + Bayesian profil + audit + zaman).

Question 8

Custom GPT agent oluşturucu mu?

Accepted Answer

Evet, ama yarım. Custom GPT'de kişilik var, bellek bulutta sınırlı, uzun vadeli yetiştirme yok. ‘Half-builder’ diyebiliriz.

Question 9

Ilura niye ‘oluşturucu’ değil?

Accepted Answer

Çünkü Ilura agent'ı tek seferde kurmak değil, yıllarca yetiştirmek için tasarlandı. ‘Oluşturmak’ noktasal; ‘yetiştirmek’ zaman içinde.

Question 10

Agent ile sohbet botu arasındaki fark ne?

Accepted Answer

Sohbet botu cevap üretir, oturum bittiğinde unutur. Agent karar verir, eyler ve oturumlar arası seni hatırlar. Botla tanışmak gerekir her seferinde, agent zaten tanıdığındır.

Question 11

Bir agent neyle yapılır?

Accepted Answer

Üç katmanla. Motor (büyük dil modeli) düşünür, bellek seni hatırlar, araçlar dış dünyaya uzanır. Ilura’da bu üçü Tezgah’ta bir araya gelir.

Question 12

Neden ‘dijital çalışan’ diyoruz?

Accepted Answer

‘Temsilci’ hukuki çağrışım yapıyor, ‘yardımcı’ kalfaya benziyor. Agent ise senin verdiğin niyeti işe dönüştüren, hesap verebilir bir çalışandır — şirketin de olabilir, sadece seninki de.

Question 13

Otonom mu, yarı-otonom mu?

Accepted Answer

Yetiştirildikçe değişir. İlk gün her kararını sana sorar (Kaşif fazı). Ay sonu bazılarını kendi verir, geri kalanları danışır (Gelişen). Bir yıl sonra çoğunu yapar, sana sadece ana mecrayı bırakır (Kurumsal).

Question 14

Türkçe karşılığı nedir?

Accepted Answer

Agentik yapay zekâ. Sıfat — agent-temelli + agency'li (kendi başına karar verebilen) iki anlamı birden taşıyor.

Question 15

Agentic AI vs AI agent — fark nedir?

Accepted Answer

‘AI agent’ tekil ürün/varlık (bir agent). ‘Agentic AI’ daha geniş bir kategori; agent-temelli AI yaklaşımının tümünü işaret eder. Bir mimari akım.

Question 16

Türkçe ‘ajansal’ kullanılabilir mi?

Accepted Answer

Akademik metinde geçer ama soğuk. Marka ve genel kullanımda agentik daha yumuşak. Türkçe agent kelimesini zaten ödünç aldı (futbol ajanı, sigorta ajanı).

Question 17

Agentik arayüz, sohbet arayüzü mü?

Accepted Answer

Hayır. Sohbet bir kanal — agentik arayüzün küçük bir parçası. Agentik arayüz, sohbet ile birlikte tablolar, formlar, gömülü onaylar ve uyarıları agent'ın seçtiği bir bütündür.

Question 18

GUI ölecek mi?

Accepted Answer

Hayır. GUI yerini değiştiriyor. Klasik GUI sabit; agentik GUI bağlama göre yapılır. İki tür birlikte yaşar — agentik arayüz çoğu zaman klasik bileşenleri yapı taşı olarak kullanır.

Question 19

Bu sadece bir trend mi?

Accepted Answer

Bir kategori değişimi. Twilio iletişimi API'ye indirdi, Linq uygulamayı sohbete eritti. Agentik arayüz aynı çizgide — kullanıcının niyetine göre sahnenin kendini kurması.

Question 20

Tasarımcı işsiz mi kalır?

Accepted Answer

Hayır — tasarımcının işi değişir. Sabit ekran tasarlamak yerine tasarım sistemi + agent'a kural yazmaya geçer. Sahne agent tarafından kurulur ama dilbilgisi tasarımcıdandır.

Question 21

AI ajan ile AI agent aynı şey mi?

Accepted Answer

Evet — *agent* İngilizce, *ajan* Türkçe karşılığı. Aynı kavram. Türkçe yazışmada *ajan*, uluslararası teknik literatürde *agent* tercih edilir. Ilura'da iki kelime de kullanılır.

Question 22

AI ajan oluşturmak nasıl olur?

Accepted Answer

Tezgah'ı indir, üç soruya cevap ver: ad, görev, sınır. On dakikada ilk konuşma başlar. Onay/red akışıyla bir hafta yetiştirirsin; üç ay sonra senin gibi karar veren bir ajan elinde olur.

Question 23

AI ajan ile chatbot farkı?

Accepted Answer

Chatbot her sohbette unutur, sabit kurallarla çalışır. AI ajan hatırlar (bayesian profil + bellek), karar verir, üslubunu öğrenir. Klasik chatbot araç; AI ajan yetiştirilen bir ortak.

Question 24

Bir agent yetiştirmek ne kadar sürer?

Accepted Answer

İlk kurulum 10 dakika (model indirme dahil). İlk yararlı çıktı bir hafta. ‘Seni hatırlayan’ hissi 2-3 hafta. Olgun, otonom çalışan bir agent için 3-6 ay.

Question 25

Önceden agent kullanmamış biri başlayabilir mi?

Accepted Answer

Evet. Tezgah seninle üç soruyla başlar, modeli birlikte seçeriz, eğitmen anahtarını adım adım bağlarız. Komut satırı bilmek gerekmez.

Question 26

Yetiştirme ile fine-tune aynı şey mi?

Accepted Answer

Hayır. Fine-tune model ağırlıklarını değiştirir; bu yetiştirmenin bir aracıdır. Yetiştirme ise daha geniş: kişilik, sınır, bellek, araç, üslup ve ilişki kurma — hepsi birden.

Question 27

Yetiştirilen agent başka birinde de işe yarar mı?

Accepted Answer

Kısmen. Genel becerisi (örneğin fatura okuma) taşınabilir, ama senin üslubunla yetişen kararlar ve bellek kişiseldir. Bu yüzden Ilura agent paylaşımına değil, agent yetiştirmeye odaklanır.

Question 28

Anahtar Ilura'da mı saklanır?

Accepted Answer

Şifreli yerel keychain'de (macOS Keychain / Windows Credential Manager / Linux Secret Service). Ilura sunucularına gönderilmez.

Question 29

BYOK ne demek?

Accepted Answer

Bring Your Own Key — anahtarı sen alırsın, sen ödersin, sen kontrol edersin. Ilura paketinde anahtar yok; her kullanıcı kendi sağlayıcısından temin eder.

Question 30

Bir anahtarı birkaç agent kullanabilir mi?

Accepted Answer

Evet. Tek API anahtarı paralel agent'larda çalışabilir. Maliyet kullanıma göre paylaşılır (her çağrı API sağlayıcıdan ücretlendirilir).

Question 31

Audit log neyi kaydeder?

Accepted Answer

Her ‘karar’ olayı: agent'ın aldığı bir tool çağrısı, kullanıcı onay/red kararı, eğitmen istek/cevap eşleşmesi, bellek değişikliği, dış API çağrısı. Veri içeriği değil — karar ve referansı.

Question 32

Hash zinciri neden gerekli?

Accepted Answer

Bir kayıt değiştirilirse zincir kırılır. Geriye dönük tahrifat önlenir. Bu KVKK m.12 (veri güvenliği — bütünlük) ilkesinin teknik karşılığıdır.

Question 33

İmzalı kayıt ne sağlar?

Accepted Answer

ECDSA P-256 imzası bir kaydın kim tarafından oluşturulduğunu hukuki kalitede kanıtlar. Mahkemede delil olarak kullanılabilecek bir yapıdır.

Question 34

Audit log ne kadar tutulur?

Accepted Answer

Sen belirlersin. KVKK için 5 yıllık varsayılan; senin ihtiyacına göre 1 yıldan 10 yıla. Otomatik silme zamanlayıcısı çalışır.

Question 35

Kayıt çok yer kaplar mı?

Accepted Answer

Bir karar yaklaşık 500 byte. Ay başına 10.000 karar = 5 MB. Yıllık 60 MB. SQLite veritabanında sıkıştırılarak saklanır.

Question 36

Atlas gerçek bir agent mı?

Accepted Answer

Hem evet hem hayır. Atlas Ilura'nın anlatım karakteri — somut bir kişilik (KOBİ asistanı, fatura+iade+takvim) ile gerçekçi davranıyor. Tezgah'ta kendi Atlas'ını kurabilirsin; isim ve görev değişir, ruh aynı.

Question 37

Niye Atlas — anlam nedir?

Accepted Answer

Atlas, Yunan mitolojisinde göğü omuzlayan titan. Bir KOBİ sahibi için her gün küçük yükleri (fatura, iade, randevu, mesaj) omuzlayan bir agent — adı buradan.

Question 38

Atlas hangi sektörlerde çalışır?

Accepted Answer

Ilura belgelerinde Atlas öncelikle finans (fatura okuma) ve e-ticaret (iade yönetimi) örneklerinde anlatılır. Genişletilmiş Atlas: Naci (hukuk), Lokman (sağlık), Tezcan (e-ticaret destek).

Question 39

Atlas'ı kullanabilir miyim?

Accepted Answer

Doğrudan ‘Atlas’ olarak indirilen bir agent yok. Tezgah üç soruyla başlar — Atlas senin için modelden kişiselleştirilir. İlk gün ‘Atlas-vari’ ama bir ay sonra senin Atlas'ın olur.

Question 40

Atlas Ilura'da kalmak zorunda mı?

Accepted Answer

Hayır. Atlas tanımı dışa aktarılabilir, başka bir runtime'a taşınabilir. Ama yetiştirilmiş Atlas-bağı Ilura'da olgunlaşmaya devam eder — çünkü Ilura bunu için tasarlandı.

Question 41

Bağlam penceresi büyürse bellek gerek kalmaz mı?

Accepted Answer

Hayır. Pencere oturum içinde geniş; oturum bittiğinde silinir. Bellek kalıcılık, pencere anlık genişlik. İkisi farklı katman.

Question 42

Pencere boyutu nasıl ölçülür?

Accepted Answer

Token cinsinden. 4K, 32K, 128K, 1M gibi. Türkçede 1 token ≈ 0.5-0.7 kelime. 32K pencere ≈ 20.000 Türkçe kelime.

Question 43

Daha büyük pencere her zaman daha mı iyi?

Accepted Answer

Hayır. Pencere büyüdükçe ‘orta körlüğü’ artıyor — modelin pencere ortasındaki bilgiyi kaçırma eğilimi. 200K pencerede her şey görmek değil; doğru parçayı koymak önemli.

Question 44

Bayesian profil = bellek mi?

Accepted Answer

Hayır. Profil matematiksel model; bellek somut kayıt. Profil onay/red oranlarından çıkar; bellek konuşmalardan birikir. İkisi farklı katman ama birlikte çalışır.

Question 45

Profil yanlışsa düzeltilebilir mi?

Accepted Answer

Evet. Tezgah'ta ‘profil görüntüleyici’ var. Yanlış pattern'leri silebilir veya düzeltebilirsin. Bir hafta sonra profil yeni davranışlarına göre kalibre olur.

Question 46

Profil paylaşılabilir mi?

Accepted Answer

Hayır. Profil tamamen kişisel — başka kullanıcıya transfer etmek mantıksız. Bir kişinin profili o kişinin kararlarından çıkar; başka kişiye uymaz.

Question 47

Bellek ile bağlam penceresi aynı mı?

Accepted Answer

Hayır. Bağlam penceresi agent'ın bir konuşmada aynı anda gördüğü kelime sayısıdır (oturum içi). Bellek oturumlar arası taşınan, kalıcı kayıttır.

Question 48

Bellek nereye yazılır?

Accepted Answer

Senin makinende — yerel SQLite + vektör veritabanı. Ilura bulutuna kopya gönderilmez (sen istemedikçe). KVKK uyumu bu temele dayanır.

Question 49

Bellek nasıl büyür?

Accepted Answer

İki yolla: (1) konuşmalardan çıkan özetler otomatik yazılır, (2) sen ‘bunu hatırla’ dediğinde manuel girer. Her iki kayıt da düzeltilebilir, silinebilir.

Question 50

Bellek silinirse ne olur?

Accepted Answer

Bağ kopar. Yetiştirilmiş ilişki yeniden kurulamaz, sadece sıfırdan başlatılır. Tezgah sıfırlamayı çift onayla zorlaştırır; önce dışa aktarmayı önerir.

AI agent hakkında sık sorulan sorular.

Temel sorular

Güvenlik soruları

Ürün soruları

Karşılaştırma soruları

Sektör soruları

Yetiştirme soruları