Yetiştir Öğret Yaşat: Ilura'nın Üçlemesi

Kısa cevap

Yetiştir → Öğret → Yaşat, Ilura’nın agent yaşam döngüsüne verdiği ad. Bu sözlük girdisinin başlığı, üçlemenin masaüstü dönemindeki halini taşır (üçüncü evre o zaman Yayınla’ydı); kavram iOS’a taşınırken üçüncü evre Yaşat oldu. Üç evre iç içe — sıralı değil, döngüsel.

Üç evre — kısa tanım

1. Yetiştir

Bedeni hazırla:

Adı (Atlas, Sera, Naci…)
Görevi (somut tanım — soyut yasak)
Sınırları (anayasası — neye dokunmasın)

Model seçimi yok — Apple Intelligence cihazında hazır. Bu evre tek seferlik; sonradan minor düzeltmeler.

2. Öğret

Karakteri yetiştir:

Onay/red akışı + düzeltmeler (her karar bir veri noktası)
Playbook’lar (işin adım adım tarifi)
Tercih profili (tercihlerin, rutinlerin, karar kuralların — cihazda, deterministik)
Kalıcı hafıza (cihazda)

Bu evre uzun olanı — aylar sürer. Dijital çalışanın senin düzeltmelerinle senin gibi karar vermesi öğrenilir.

3. Yaşat

Hayatına karıştır — çağırıp kullanırsın, sen onaylarsın:

Siri ile çağır (“Atlas’a sor…”), desteklendiği yerde
Kısayollar’a bağla, sen tetikle
Gün sonu özetini al, emin olmadıklarını yanıtla

Agent sen çağırınca çalışır, çıktıyı sen onaylarsın. Ilura arka planda kendi başına başka uygulamaları yönetmez; otonom kontrol iddia etmez. Bu evre kopuş demek değil — çağırıp kullandıkça agent öğrenmeye devam eder. Günlük kullanım öğretmeyi besler.

Tarihsel not: İlk nesil Ilura’da üçüncü evre Yayınla (Ship) idi — agent API, webhook veya lokal yayınla üretime taşınır, yaşayan tether ile masaüstüne geri beslenirdi. Masaüstü ve bulut runtime emekli olunca evre, bugünkü adını ve biçimini aldı.

Niye döngü?

Üç evre sıralı değil:

   Yetiştir ─────► Öğret ─────► Yaşat
       ▲                          │
       │                          │
       └───── yaşayan bağ ────────┘

Yaşam geri akar; öğretme sürer; bedende ufak düzeltmeler yaparsın. Üç evre bir çark olur.

Kısa örnek — Atlas

Gün 1     [Yetiştir] Atlas tanımı — ad, görev, sınır
Gün 1-7   [Öğret]    50 onay/red, üslup hizalanıyor
Gün 8-30  [Öğret]    İlk Playbook, profil olgunlaşıyor
Gün 30    [Yaşat]    Siri'yle ilk çağrı, ilk Kısayol
Gün 31+   [Bağ]      Gün sonu özetleri, sorular, onaylar —
                     sen yanıtlıyorsun, halka kapanıyor

Evrenin soy ağacı

Dönem	Üçleme	Ev
İlk nesil (masaüstü)	Kur → Eğit → Yayınla (Forge → Train → Ship)	Tezgah + bulut runtime
Bugün (iOS)	Yetiştir → Öğret → Yaşat	iPhone — cihaz-üstü

Yaygın yanılgılar

“Yetiştir = öğret.” Hayır. Yetiştir bir kez yaparsın (beden); öğret aylar sürer (karakter). İkisi farklı kavramlar.

“Üç evre sırayla yapılır.” Tam tersi — döngüsel. Hayata karışan agent öğretilmeye devam eder.

“Yaşat bir son.” Hayır, bir başlangıç. Hayata karışan agent yaşayan bağ ile sürekli geri besleme alır.

Sözlükten devam

agent yetiştirmek, tezgah, yaşayan bağ, agent mührü, taşımak.

Sıkça sorulanlar

Üçlemenin bugünkü adı ne?

**Yetiştir → Öğret → Yaşat.** Bu girdinin başlığındaki ‘Yayınla’, üçüncü evrenin masaüstü dönemindeki adıydı; iOS'a geçişle ‘Yaşat’a evrildi — agent artık bir API'ye yayınlanmaz, Siri ve Kısayollar üzerinden hayatına karışır.

Üç evrenin sıralaması var mı?

Üç evre **sıralı değil — döngüsel**. Yetiştirdiğin agent öğrenmeye devam eder. Öğrettiğin agent her gün biraz daha senin olur. Hayatına karışan agent geri beslemeyle yetişmeyi sürdürür. İç içe.

İngilizce karşılığı nedir?

İlk neslin orijinali Forge → Train → Ship'ti. 'Forge' demirci tezgâhı (Türkçesi: tezgah); 'Train' eğitim; 'Ship' canlıya çıkarma. O dönemin sloganı '*Forge → Train → Ship + living tether*' idi — kavramlar bugünkü üçlemenin atasıdır.

Yetiştir-Öğret arasındaki fark ne?

Yetiştir = bedeni hazırla (ad + görev + sınırlar). Öğret = onay/red ve Playbook'larla karakter yetiştir. Bedeni bir kez yaparsın; öğretmek aylar sürer. Ayrı kavramlar.