Otonom ajan
Diğer adlandırmalar: autonomous agent , otonom yapay zeka
Tanım
Otonom ajan, sınırlı durumlarda kendi başına karar verebilen bir agenttır. “Otonom” mutlak değil — bir spektrumdur. Bir agent’ın otonomisi onun olgunluğuyla orantılıdır.
Otonomi spektrumu
| Seviye | Karar tipi | Onay |
|---|---|---|
| 0 — Bağımlı | Hiç bir şey | Her karar |
| 1 — Yardımcı | Öneri | Sen seç |
| 2 — Yarı-otonom | Düşük risk | Otomatik; yüksek risk sor |
| 3 — Otonom (denetimli) | Çoğu | Anormallikte sor |
| 4 — Tam otonom | Tüm | Yok |
Ilura agent’ları 2-3 arası çalışır. Seviye 4 mit; teorik olarak mümkün, pratikte istenmiyor — hesap verebilirlik sıfırlanır.
”Otonom” niye yarıdadır?
İyi bir agent sınır içinde otonom. Sistem çağrımı + Bayesian profil + risk modeli birlikte çalışır:
- Risk düşük + emin → otonom karar
- Risk orta + emin → karar + sana bildirim
- Risk yüksek veya belirsiz → durup sor
Bu üç katman olmadan otonomi tehlikelidir. Olduğunda sürekli, sağlıklı bir denetim demektir.
Üç yanılgı
“Otonom = AGI’a yaklaşmak.” — Hayır. AGI hipotez; otonom agent bugünkü teknolojide gerçek. Sınırlı.
“Otonomi sırf hız demek.” — Hayır, sırf kararı agent’ın vermesi demek. Hızı insanın olmadığında oluşur — ama yanlış karar olursa hızın bedeli yüksek.
“Otonom agent denetimsizdir.” — Yetiştirilmiş otonom agent sürekli denetimde kalır. Audit log her kararı kaydeder; sen ay sonu özet alırsın.