Açık kaynak yapay zekâ
Diğer adlandırmalar: open source AI , açık model , açık ağırlık
Tanım
Açık kaynak yapay zekâ, model ağırlıkları + (genelde) eğitim kodu + lisans açık olarak yayınlanan AI sistemlerinin tümü. Kullanıcı:
- Modeli indirip kendi makinesinde çalıştırabilir
- Üzerine ince ayar yapabilir
- Vendor bağımlılığı olmadan üretimde kullanabilir
Kapalı modellerden temel fark: bağımsızlık.
Ana açık modeller
| Model | Üretici | Boyut | Türkçe |
|---|---|---|---|
| Llama 3 / 3.1 / 3.3 | Meta | 8B / 70B / 405B | İyi |
| Mistral 7B / Mixtral | Mistral AI | 7B / 8x7B | İyi |
| Qwen 2.5 | Alibaba | 0.5B-72B | Çok iyi |
| Gemma 2 / 3 | 2B / 9B / 27B | Orta | |
| DeepSeek | DeepSeek | 7B-67B | Orta |
| Phi 3 / 4 | Microsoft | 3.8B / 14B | Sınırlı |
Tümü Ollama ile yerel çalıştırılabilir; Ilura altta bunları kullanır.
Açık model = bağımsızlık
Üç pratik avantaj:
- Vendor lock-in yok — Anthropic kapansa bile Llama çalışır.
- Maliyet öngörülebilir — bir kerelik donanım + elektrik. Token başına ücret yok.
- Veri yerelde — model verini bulut sunucusunda görmez.
KVKK + sıfır-güven mimari için temel taş.
Lisans nüansları
Açık ağırlık ≠ tam açık kaynak. Lisans okumak gerek:
- Llama — Meta’nın özel lisansı; çoğu kullanım için bedava ama büyük şirketlere kısıt
- Mistral 7B — Apache 2.0, tam serbest
- Qwen — Apache 2.0
- Gemma — Google’ın lisansı, ticari kullanım izinli
Üretimde kullanmadan önce kullanım koşullarını oku.
Yaygın yanılgılar
“Açık model = düşük kalite.” — 2026’da değil. Açık modeller bulut modellerin pek çok tarafında yakaladı.
“Açık model = ücretsiz.” — İndirme ücretsiz; çalıştırma donanım + elektrik. Büyük modeller (70B+) için ciddi GPU gerekir.
“Hugging Face = açık model.” — Hugging Face platform; hem açık hem kapalı modelleri barındırır. Lisansı tek tek bak.