Lokman

Bağlam

Bu örnek, Türkiye’de bir aile hekimliği muayenehanesinde Ilura ile yetiştirilen agent’ın günlüğüdür. Lokman’ın görevi: hasta randevu öncesi WhatsApp’tan gelen anamnez sorularını ön-toplamak, hekime özet hazırlamak, acil vakaları işaretlemek.

Lokman tanı koymaz, ilaç önermez. Sadece anamnez toplar ve hekime gerekli bilgiyi hazırlar.

Niye agent, niye bot değil?

Aile hekimliği iş akışı devamlı ve ilişkisel:

• Aynı hasta yıllarca aynı hekimle takipli
• Geçmişi olan bir vakanın bu seferki şikâyeti farklı yorumlanır
• Bir muayene gözleminin gelecekteki başvuru üzerine etkisi var

Bot her seferinde sıfırdan başlar; hasta anamnezini her başvuruda yeniden anlatır. Lokman ise “Geçen ay benzer şikâyetin vardı, ne demiştin?” der — vakit kazandırır, sürekliliği korur.

Mimari

WhatsApp Business API
    ↓
Yerel sunucu (klinik PC)
    ↓
Lokman (Mistral 7B yerel)
    ├─► Anamnez şablonu (yerel)
    ├─► Hasta geçmişi (yerel SQL)
    ├─► İlaç + alerji veritabanı (yerel)
    └─► PII maskeleme katmanı
    ↓
Hekim ekranı:
  - Hasta anamnez özeti
  - Olası ayırıcı tanı (Lokman önermez, sadece sorular)
  - Acil işareti (varsa)

Haftada bir:
  Eğitim seansı → maskeli örnek → Gemini Pro → LoRA → Mistral'a

Hasta verisi (TC, ad, telefon, adres, mahalle, anamnez içeriği) muayenehane sunucusundan çıkmaz. Eğitime sadece “şikâyet kategorisi + soru kalıbı + sonuç” özeti gider; hasta tanımlayıcı bilgi yok.

30 günün özeti

Hafta 1 — anamnez şablonu öğrenme

İlk 7 gün Lokman temel anamnez sorularını öğrendi: şikâyet, süre, eşlik eden, geçmiş hastalık, ilaç, alerji.

132 ön-anamnez yapıldı. 124’ü onaylandı, 8’inde hekim “şu eksik” dedi (genelde alerji veya kronik hastalık sorulmamış).

Maturity: 16.

Hafta 2 — eğitim seansı + alerji eklenmesi

89 örnek Gemini Pro’ya maskeli halde gitti. Eğitmen önerdi: “Anamnez tablosuna ‘ilaç kullanımı + alerji’ satırı zorunlu olsun — hayati”.

Lokman bunu öğrendi. Sonraki hafta 100% anamnezde alerji sorulmaya başladı.

Maturity: 16 → 38.

Hafta 3 — acil işareti

12. günde Lokman ilk kez acil işaret koydu:

“Hasta Ş. Akar (45, erkek): göğüs ağrısı, 2 saattir, sol kola yayılıyor, terleme var. Klasik AKS [akut koroner sendrom] kalıbı — acil servise yönlendirme önerisi.”

Hekim baktı, doğru çağrı, 112 çağrıldı. Ş. Akar acil servise gitti, Hayatı kurtarıldı (ileride MI doğrulandı).

Bu olay bir agent için dönüm noktası. Lokman’ın eğitilmesi sırasında “acil pattern’leri tanı + hızla işaretle” sistem çağrımı yazılı; eğitmen bunu işliyordu, ama gerçek bir hayat kurtaran karar 12. günde geldi.

Maturity: 38 → 47.

Hafta 4 — yan-akıl olarak çalışıyor

Son hafta Lokman’ın pattern tanıma kapasitesi belirgin oldu:

“Bu hafta 4 hasta migren şikâyetiyle başvurdu — geçen hafta 1, ayrıca üçü aynı mahalleden. Salgın endişesi mi, hava değişimi mi? İlçe sağlık’a bildiri açayım mı?”

Bu Lokman’ın kendisi pattern bulmuş. Hekim “hava değişimi muhtemel, izleyelim” dedi. Ama Lokman’ın fark etme kapasitesi sahnede.

Sabah özetleri kendi kendine geliyor. Pazartesi yığılması tespit, Cuma akşamı ön-anamnez başlatma önerisi.

Maturity: 47 → 62.

Bağ paneli — gün 30

7 acil işaretinden 6’sı doğru çıktı. 1 yanlış işaret = atrial fibrilasyon değil panik atak. Bu sapma kabul edilebilir; yanlış pozitif klinik açıdan yanlış negatiften çok daha güvenli.

Üç ders

1) Sınır = güven

Lokman’ın tanı koymama sınırı 30 günde hiç ihlal edilmedi. Sebep: sistem çağrımına yazılı + eğitim seanslarında pekiştirildi + her sınır-sınama anında durdurulup öğrenildi.

Sağlık alanında bu sınır kritik. Yetiştirilirken sınır anayasaya yazılır.

2) Acil pattern = somut eğitim hedefi

“Acil olan vakaları tanı” tanımı somut olmadan agent öğrenemez. Tezgah’ta sistem çağrımına şu yazılı:

Acil işaret koy şu durumlarda:
  - Göğüs ağrısı + sol kola/çeneye yayılma
  - Ani görme/konuşma kaybı
  - Yüksek ateş + ciddi semptom
  - Karın ağrısı + ateş + bulantı (apandisit)
  - Bilinen alerjen + ödem (anafilaksi)

Spesifik liste = öğrenilebilir hedef. “Acilleri sez” belirsiz, agent başaramaz.

3) Yan-akıl rolü en değerli

Lokman’ın gerçek değeri anamnez asistanı değil, pattern fark eden yan-akıl. Hekim her hastayı ayrı ayrı görüyor; Lokman tüm hastaları topluca görüp “bu mahallede migren artıyor” gibi gözlemler yapıyor.

Bu seviyeye olgunluk evresinde (gün 25+) ulaşıldı. Erkenci agent’lar yan-akıl olamaz; bunun için yeterli veri ve yetişme süresi gerekiyor.

Diğer hekimlikte Lokman

Lokman’ın tanımı (sistem çağrımı + sınırlar + anamnez şablonu) başka muayenehanelere taşınabilir. Ama:

• Hasta verisi taşınmaz (her muayenehane ayrı)
• Bayesian profil muayenehane hekiminin tarzına göre yeniden şekillenir
• Acil pattern listesi uzmanlığa göre ayarlanır (kardiyolog için farklı, çocuk hekimi için farklı)

30 günde benzer bir olgunluğa ulaşır — ama o hekimin tarzıyla.