Sohbet botu
Diğer adlandırmalar: chatbot , sohbet asistanı
Tanım
Sohbet botu (İngilizce: chatbot), kullanıcıyla doğal dilde konuşan ama eylem ve süreklilik kapasitesi sınırlı bir yapay yardımcıdır. Sorduğunu cevaplar, ama:
- Oturum bitti, hafıza bitti.
- Cevap üretir, eylemde bulunmaz.
- Her başlangıç sıfırdan.
- “Tanıdığın biri” değil, her sefer yabancı.
Bir agent’tan tam farkı için: Agent ve sohbet botu — fark nerede?.
Üç kuşak sohbet botu
Sohbet botları üç kuşakta gelişti:
- Kural tabanlı (1990-2010) — ELIZA, ALICE. Sabit if-else ağacı. Mekanik.
- Niyet tanıma (2010-2020) — Dialogflow, Watson. ML ile niyet sınıflandırma. Yarı-doğal.
- LLM tabanlı (2022+) — ChatGPT, Claude, Gemini. Doğal dil cevabı. Bağlam takibi. Akıcı ama yine de bot.
Bugün çoğu sohbet botu üçüncü kuşaktan. LLM gücü yüksek ama bot kategorisinde — bellek/eylem/süreklilik eksik.
Hangi durum için sohbet botu?
| Durum | Tercih |
|---|---|
| FAQ otomasyonu | Bot |
| Sipariş durumu sorgusu | Bot |
| Açık dünya soru-cevap | Bot |
| Kişisel asistan (uzun vade) | Agent |
| Karmaşık iş akışı | Agent |
| Müşteri ilişkisi | Agent |
Karar yoğunluğu sıfıra yakın → bot. Yüksek → agent.
Yaygın yanılgılar
“Sohbet botu = agent.” — Hayır. Eşik var.
“Bot kötü, agent iyi.” — Hayır. Doğru iş için doğru araç. Tek seferlik soruda agent overkill.
“Bot bilgili olamaz.” — Olabilir, RAG ile. Ama yine bot — hatırlamaz, eylem yapmaz.
Sıkça sorulanlar
ChatGPT bir sohbet botu mu?
Klasik ChatGPT (memory + tools kapalı) sohbet botu. Memory + Tools açıldığında agent'a yaklaşır. Tek satır kod farkı değil — kategori farkı.
Sohbet botu yetersiz mi?
Tek seferlik soru için yeterli. Sürekli iş akışı, ilişki, hesap verebilirlik gerekirse — yetersiz. Doğru aracı doğru göreve seç.
Bot + bellek = agent mi?
Hayır, eşik fonksiyonu. Bellek + eylem + süreklilik + hesap verebilirlik birlikte agent yapar. Sadece bellek 'gelişmiş bot' verir.