Excel entegrasyonu: veri analizi, rapor, formül üretimi

Vendor ve connector tipi

Microsoft Excel KOBİ raporlamasının evrensel ortak dili — finans, satış, üretim, İK her departmanın klasörlerinde .xlsx dosyaları dolaşır. Agent’ın bu dosyalara dokunması farklı bir köprü ister: real-time SaaS API’si yerine yerel dosya sistemi. Bu yüzden connector tipi file-watch. Tezgah pod kapsamındaki klasörü notify katmanı ile izler; yeni .xlsx düşünce algılar, dosya hash’ini hesaplar, değişen sayfaları yerel inference’a verir. SaaS API’sine bağımlı değiliz — internet kopuk olsa bile Excel agent’ı çalışır. Bulut çağrısı yalnız agent yeni bir formül paterni öğrenirken, ham veri olmadan, yapı bilgisiyle gider. Ek olarak rapor mail göndermek için REST katmanı devreye girer (Microsoft Graph veya SMTP); mail gönderimi her zaman kullanıcı onayı ister.

PolicyEngine onay paterni

Excel entegrasyonunun risk seviyesi orta — okuma düşük risk, yazma ve dış paylaşım yüksek risk. Üç katmanı detaylandırıyoruz.

Düşük risk — list_xlsx_files, read_worksheet, analyze_data_summary, suggest_formula. Bunlar agent’ın günlük temel işidir; pod kapsamındaki dosyalar üzerinde yerel okuma + analiz. Otomatik geçer. Sonuçlar Tezgah’ta gösterilir, kullanıcı isterse “kabul ediyorum” der, ona göre devam eder.

Orta risk — generate_pivot_chart, export_pdf_report, send_report_email. Bunların ortak özelliği bir çıktı üretmek ve dış dünyaya yayılma riski taşımak. Pivot chart Excel dosyasına yeni sayfa ekler — onay olmadan yazılamaz. PDF rapor disk’e dosya yazar, kullanıcı kontrolü ister. Mail gönderimi başkasına gider, kararı sen verirsin. PolicyEngine her birinde onay penceresi açar; pencerede tam olarak hangi dosyaya, hangi alıcıya, hangi içerikle gideceği görünür.

Yüksek risk seviyesi bu connector’de yok çünkü silme veya kalıcı destrüktif işlem yok. Eğer ileride delete_worksheet gibi tool eklenirse o yüksek risk + biyometrik onay altına alınır. Şu anki tool seti raporlama odaklı, geri alınabilir.

Kurulum adımları

1. Pod hazırla. Pod'lar sayfasında “excel-pod” oluştur. Dosya kapsamı: Excel dosyalarının bulunduğu klasör (örneğin ~/Belgeler/Raporlar). Alt klasörler dahil. Ağ izni: yalnız mail göndereceksen Microsoft Graph veya SMTP endpoint’i.
2. File-watch aktifleştir. Entegrasyonlar → “Excel” connector. İzlenecek klasörü seç. Tezgah notify ile dosya değişikliklerini dinler — yeni dosya, değişiklik, silme. Silme olayında agent dosyaya dokunmadan önce zaten kopya almıştır (audit time machine).
3. İlk çalıştırma. Klasöre bir test .xlsx koy. Agent saniyeler içinde algılar, list_xlsx_files ile dosyayı listede gösterir. “Bu dosyayı analiz et” diye sor — agent read_worksheet ve analyze_data_summary çağırır, satır sayısı, sütun başlıkları, sayısal alanların özeti gelir.
4. Mail gönderim için ek setup. Eğer rapor mail göndermesini istiyorsan, Outlook connector da aktif olmalı. Tezgah iki connector’ü birleştirir; agent rapor üretir, mail taslağı kurar, sen onaylar gönderirsin.
5. Eğitim için 5-10 örnek. Agent’ın senin rapor stilini öğrenmesi için ilk hafta 5-10 farklı dosyada analiz isteğinde bulun. Hangi sütunları önemsediğini, hangi pivot eksenini sevdiğini, rapor başlığında nasıl bir ton istediğini Bayesian profile yakalar.

Sektörel kullanım

Excel entegrasyonu kullanıcı tabanı geniş. Finans agent’ı için tahsilat takip dosyaları, vade tabloları, bütçe sapma raporları Excel’de döner; agent yaşlandırma analizini saniyeler içinde çıkarır. Satın alma tarafında tedarikçi karne tabloları, fiyat karşılaştırma sayfaları Excel’de tutuluyor — agent her ay periyodik mukayese yapar. İK için çalışan listeleri, izin takvimleri, bordro özet tabloları yine Excel; agent KVKK gereği T.C. kimlik no içeren sütunları otomatik maskeler, raporlama agregat seviyede kalır. Lojistik sevkiyat planlaması ve depo stok tabloları için.

KOBİ ölçeğinde Excel hâlâ ana raporlama aracı; agent’ın Excel’e yetişmesi otomasyonun ilk kazandığı alan. Geç kalmış manuel raporlama saatlerini birkaç dakikaya indirir.

Ne zaman kullanılmaz?

Excel entegrasyonu her durumda doğru tercih değil. Üç durum farklılaştırılmalı.

Birincisi, asıl veri kaynağın bir veritabanı (PostgreSQL, MS SQL) ya da BI aracı (Power BI, Tableau) ise — Excel sadece ara çıktı yeri. Bu durumda agent’ı doğrudan veri kaynağına bağlamak daha sağlıklı; Excel’i her seferinde yeniden okumak yerine kaynaktan canlı çekersin. SQL connector veya REST API connector’ü tercih et.

İkincisi, Excel dosyaların makro (.xlsm) içeriyor ve VBA mantığı raporun ana parçası. Agent macro’ları çalıştırmaz; macro execution güvenlik açığı oluşturur. Macro çıktısını gözleyip onun üstünden analiz etmek mümkün ama agent ham VBA mantığını öğrenemez. Bu durumda makroları Python’a veya M koduna çevirmek uzun vadeli daha sağlıklı.

Üçüncüsü, dosyalar SharePoint’te yaşıyor ve yerel makineye senkronize olmuyor. File-watch yerel klasör izler; SharePoint cloud için ayrı bir Microsoft Graph connector gerekir (yol haritasında). Şimdilik OneDrive sync ile yerel klasöre indirme, sonra file-watch’a bırakma çalışıyor.